Üsküdar seçimi sonrasında yerel siyasetin nasıl bir evreye girdiğini bu yazı soğukkanlı ve ölçülü biçimde masaya yatırıyor. İlçe meclisindeki güç kaymasının büyükşehir dengelerine uzanan etkileri farklı açılardan okunuyor. Transfer tartışmaları ile yargı süreçlerinin iç içe geçmesi analitik dille ele alınıyor. Uzman yorumları ve kurumsal yansımalar metnin akışına yediriliyor. Vekillik oylamasının ayrıntıları ilk alt başlıkta siyasi hamlelerin okunması ikinci alt başlıkta işleniyor. Büyükşehir hedefi üçüncü yerel demokrasinin kırılganlığı dördüncü kent hizmetleri beşinci alt başlıkta ele alınıyor.
İlçe oylaması etrafında oluşan tablo yalnızca bir koltuğun el değiştirmesi olarak görülemez. Meclis aritmetiği, üye hareketliliği ve tutukluluk dosyaları aynı çerçevede değerlendiriliyor. Hizmet kapasitesinin nasıl etkileneceği pratik örneklerle tartışılıyor. Okuyucu ilerleyen bölümlerde hem saha hem kurumsal bakış bulacak. Karşıt iddialar abartılmadan yan yana konuluyor. Sahadaki rakamların ve iddiaların anlamını kavramak için önce vekillik turlarının nasıl sonuçlandığına dikkatle bakmak gerekir.
Vekillik Turları Meclis Aritmetiğini Nasıl Değiştirdi?
Mahkeme kararıyla yenilenen oturumda Üsküdar seçimi Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) adayı Dündar Ziya Gültekin’i dördüncü turda 23 oyla başkan vekili yaptı. Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) adayı Sibel Tan Çetinkaya 19 oyda kaldı. Kullanılan 42 oyun dağılımı salt çoğunluğun ilk turlarda tutturulamamasını açıklıyor. Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) ile birlikte hareket eden Cumhur İttifakı mecliste 21 üyeye sahipti. Karşı blokta CHP ile YENİ Parti birlikte duruyordu. Tutuklu Belediye Başkanı Sinem Dedetaş ve oy kullanamayan üyeler dengeyi baştan eşitledi. Siyaset bilimciler 23 sayısının sembolik ağırlığının hizmetten önce algı ürettiğini ve kamuoyu psikolojisini yönlendirdiğini belirtiyor, çünkü algı yönetimi hizmet teslimatının yerini aldığında kurumsal güven hızla aşınır.
Vekillik yarışının ilk turunda Gültekin 21, Çetinkaya 19 oy aldı ve 2 oy geçersiz sayıldı. İkinci turda tablo 22’ye 20 oldu. Üçüncü turda 23’e 19 çıkan fark dördüncü turda da korundu. Meclis Birinci Başkanvekili Ali Aral üçüncü turda 24 oya ulaşılamadığı için son tura geçilmesine karar verdi. İttifak kanadı başka bir idare mahkemesi kararını hatırlatarak 23 oyun yetmesi gerektiğini savundu. Usul tartışması tutanaklara işlendi. Seçim hukuku uzmanları nispi çoğunluk kuralının son turda netleştiğini ve itirazların dosya üzerinden süreceğini kaydediyor, çünkü usul tartışması bitmeden meşruiyet tartışması da kapanmaz.
Yerel yönetim literatüründe Üsküdar seçimi gibi tekrarlanan oylamalar istisnai kabul edilir ve 5 Ağustos tarihli ilk vekillik turunu Çetinkaya 22 oyla kazanmıştı. İstanbul İkinci İdare Mahkemesi yürütmeyi durdurunca takvim başa sardı. Bölge mahkemesinin itirazı reddetmesi yenilemeyi kesinleştirdi. Seçim öncesi CHP’li dört üyenin istifa edip AKP’ye geçmesi aritmetiği değiştirdi. Amine Cansu Çelik ile Ekrem Baki’nin tutuklanması oy kullanabilir üye sayısını 21’e 21 indirdi. Belediye hizmetlerinin kesintisiz sürmesi için vekillik boşluğunun kapanması idari açıdan zorunluydu ve personel maaş takvimi bekleyemezdi. İdari boşluk uzadıkça tedarikçi faturaları da birikir.
Siyasi Hamleler Transfer ve Tutuklama İddiaları
YENİ Parti Grup Başkanvekili Gökhan Günaydın ilçe oylaması sonrasındaki açıklamasında iktidarın yeni hedefinin İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) olduğunu söyledi. Bazı İBB meclis üyelerinin transferi için çalışma başlatıldığı iddiasını kamuoyuna taşıdı. Günaydın’a göre benzer bir senaryo büyükşehir ölçeğinde tezgahlanmaya çalışılıyor. Lehteki mevcut farkın hem transferlerle hem tutuklamalarla eritilmek istendiğini savundu. Bu sözler muhalefet blokunda sert karşılık buldu. İktidar kanadı ise yargı süreçlerinin bağımsız işlediğini tekrarladı. Anayasa hukukçuları iddianın ispat yükünün ağır olduğunu ve spekülasyonun delil yerine geçmeyeceğini hatırlatıyor, çünkü iddia ile hüküm arasındaki çizgi kamuoyunda sık sık silikleşir.
İlçe meclisi yarışı sürerken Üsküdar seçimi öncesi gözaltı dalgası zamanlaması bakımından tartışma yarattı. Mithat Özdemir serbest bırakılırken Çelik ve Baki tutuklandı. Muhalefet bu takvimin oylama öncesine denk gelmesini siyasi müdahale saydı. İktidar tarafı soruşturmaların dosya içeriğine dayandığını açıkladı. Kamuoyunda iki anlatı yan yana duruyor. Seçim gözlemcileri üye yokluğunun sonucu doğrudan etkilediğini kaydediyor. Meclis çoğunluğunun fiilen eşitlenmesi her oyun değerini artırdı ve tek üyenin tercihini belirleyici kıldı, çünkü bu kırılganlık her yerel mecliste potansiyel olarak vardır.
Günaydın vekillik yarışı gölgesinde İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun tutukluluğunun siyasi olmadığı yönündeki açıklamalara tepki gösterdi. 23 Mart 2025 günü yapılan işlemi gerekçe göstererek siyasi tutukluluk tartışmasını yeniden açtı. Dört bin sayfalık iddianameye atıfla Melih Gökçek örneğini karşılaştırdı. Bu karşılaştırma kutuplaşmayı derinleştirdi. Hukukçular dosya içeriğinin kamuoyuna kapalı kısımları bulunduğunu belirtiyor. Yargı bağımsızlığı ilkesi her iki tarafça da dile getiriliyor. Sözlerin dozu kurumsal güveni zedeliyor ve orta seçmenin mesafesini açıyor, çünkü sert dil kendi tabanını ısıtırken geniş kitleyi soğutur.
Vekillik koltuğunun el değiştirmesi Üsküdar seçimi sonrası İstanbul’daki güç haritasını sembolik olarak kaydırdı. 2,5 yıl aradan sonra ilçe yönetimi ittifak hattına geçti. AKP İstanbul İl Başkanı Abdullah Özdemir zafer edasıyla değil hizmet vurgusuyla konuştu. Teşkilatların seferber olacağını söyledi. Muhalefet ise minarenin kılıfına sokulmadan kumpas sahnelendiği kanısında. Dil sertleştikçe uzlaşı alanı daralıyor. Yerel hizmet kullanıcısı bu gerilimin maliyetini park bakımında ve ruhsat kuyruğunda hisseder, çünkü gündelik aksamalar siyasi anlatıdan daha hızlı yayılır.
Meclis oylaması sırasında tutuklu üyelerin adının okunması sahneyi gerginleştirdi. Pusulalara itiraz edilen oylar dördüncü turda divan tarafından geçerli sayıldı. Usul tartışması yarın da sürecek davalara zemin bırakabilir. Danıştay içtihadı üye tam sayısının esas alınmasını öngörüyor. 46 koltukluk mecliste fiilen 42 oy kullanıldı. Eksik sandalyeler demokratik temsil ilkesini zorluyor. Siyaset sosyologları temsil açığının meşruiyet algısını aşındırdığını ve katılımı düşürdüğünü belirtiyor, çünkü temsil edilmediğini düşünen seçmen sandığa da soğuk bakar.
Büyükşehir Hedefi ve Meclis Dengeleri
Günaydın’ın sözleriyle Üsküdar seçimi ardından sıradaki hedefin İBB olduğu iddiası metropolit siyaseti ayağa kaldırdı. Büyükşehir meclisinde sayısal üstünlük hâlâ muhalefet blokunun elinde duruyor. Ancak ilçe örneği transfer ve yokluk senaryolarının nasıl işlediğini gösterdi. Birkaç üyenin yer değiştirmesi bütçe ve imar oylarını tersine çevirebilir. İBB ölçeğinde ulaşım, atık ve deprem hazırlığı gibi kalemler bu aritmetiğe bağlı. Şehir plancıları siyasi dalgalanmanın teknik projeleri geciktirebileceğini söylüyor. Vatandaşın beklediği hizmet takvimi bu yüzden risk altında ve proje gecikmesi maliyet üretir, çünkü geciken metro bağlantısı ve park projesi enflasyonla daha pahalıya gelir.
İmamoğlu’nun yasaklı ve hükümlü hale getirilmesinin hedeflendiği yönündeki cümle Üsküdar seçimi tartışmasını hukuki eşiğe bağladı. Ceza yargılaması sonuçlanmadan hak yoksunluğu doğmaz. Yine de iddianamenin hacmi kamuoyu algısını şekillendiriyor. Savunma makamı süreçte usul ihlalleri olduğunu ileri sürüyor. İddia makamı örgüt ve yolsuzluk anlatısını sürdürüyor. İki anlatı aynı anda dolaşımda. Anayasa Mahkemesi içtihadı kişi hürriyeti yönünden sıkı denetim bekler ve gerekçenin ölçülülüğünü arar, çünkü tutukluluğun süresi ölçülülük testinin merkezindedir.
Büyükşehir meclisinde benzer bir ilçe oylaması senaryosunun tekrarlanıp tekrarlanmayacağı spekülasyon konusudur. Transfer masasının kurulduğu iddiası henüz isim listesiyle desteklenmiş değil. Yine de ilçede dört üyenin parti değiştirmesi emsal oluşturdu. Parti disiplini zayıfsa aritmetik bir gecede değişir. Muhalefet grup başkanvekilleri üye temaslarını sıkılaştırdıklarını duyuruyor. İktidar teşkilatı ise gönüllü katılım anlatısını tercih ediyor. Siyasi etik kodları bu noktada sınanıyor ve parti içi denetim mekanizmaları yetersiz kalabiliyor, çünkü disiplin kurulunun geç işlemesi transferi kolaylaştırır.
İBB bütçesinin onaylanması şirketlerin denetimi ve imar planları Üsküdar seçimi örneğindeki gibi meclis çoğunluğuna bağlıdır. Çoğunluk el değiştirirse yatırım öncelikleri de değişir. Ulaşım ihaleleri ve sosyal yardım kalemleri yeni bir siyasi filtreye takılabilir. Belediye şirketlerindeki yönetim kurulları da etkilenebilir. Kamu ihale uzmanları belirsizliğin maliyet artırdığını belirtiyor. Yatırımcı bekle gör pozisyonuna çekilebilir. Kent ekonomisi bu yüzden dolaylı biçimde sarsılır ve istihdam planları ertelenir, çünkü belirsizlik özel sektörün ilçe yatırımlarını da dondurur.
Yerel Demokrasi Kırılganlığı ve Alınacak Önlemler
Yerel demokrasinin sağlığı yalnızca sandık günüyle ve ilçe meclisi tercihiyle ölçülmez. Meclis üyelerinin özgürce oy kullanabilmesi, yargı süreçlerinin seçim takviminden bağımsız işlemesi ve parti değişimlerinin şeffaf duyurulması gerekir. Üye yokluğu halinde vekâleten oy veya erteleme kurallarının netleşmesi belirsizliği azaltır. Seçim kurulunun ilçe meclis oylamalarında daha görünür olması güveni yükseltir. Tutanakların aynı gün yayımlanması spekülasyonu keser. Sivil gözlemci uygulaması belediye meclislerine de taşınabilir. Bu adımlar kutuplaşmayı yumuşatmaz ama usul tartışmasını daraltır ve tutanak güvenini yükseltir, çünkü aynı gün yayımlanan imza listesi spekülasyonu keser.
Hizmet sürekliliği için teknik kadroların siyasi rotasyondan korunması şarttır. Fen işleri, imar ve mali hizmetler birimleri her değişimde sıfırlanmamalıdır. Başkan vekili değişse bile ihale dosyaları ve deprem güçlendirme takvimi kesilmemelidir. Personel yönetmeliğinde liyakat maddeleri güçlendirilebilir. Sendikalar bu geçişte çalışan haklarını yazılı güvenceye bağlamalıdır. Kent konseyi toplantıları kamuoyuna açık sürdürülmelidir. Böylece siyasi dalga hizmeti yutmaz ve teknik bellek kurumda kalır, çünkü proje dosyası kişilere değil kuruma ait olmalıdır.
Meclis aritmetiğindeki ani kaymalar Üsküdar seçimi örneğinde görüldüğü gibi birkaç üye hareketiyle mümkün olabiliyor. Bu durum parti içi demokrasiyi ve aday belirleme süreçlerini yeniden düşündürmelidir. Üyelerin seçmene karşı hesap vermesi transferi zorlaştırır. Mal bildirimi ve lobi teması kayıt altına alınabilir. Etik kurul kararları bağlayıcı hale getirilebilir. Seçmen iletişimi şeffaflaşırsa arka oda pazarlığı zayıflar. Siyasetin maliyeti görünür oldukça güven artar ve seçmen denetimi güçlenir, çünkü açık mal bildirimi transfer pazarlığını zorlaştırır.
Karşı blokta kalan partiler hukuk yollarını tüketirken sokak dilini sertleştirmemek durumundadır. Sert üslup kendi tabanını motive eder ama orta seçmeni uzaklaştırır. İktidar kanadı ise yargı kararlarını siyasi zafer gibi sunmamalıdır. Mahkeme gerekçelerinin sade dille anlatılması yeterlidir. Basın toplantılarında hakaret içeren cümleler kurumsal itibarı düşürür. Siyaset psikologları dilin dozu düştükçe müzakere alanının açıldığını söylüyor. Kent sorunları bu alan olmadan çözülmez ve deprem hazırlığı parti kimliğine sıkışır, çünkü risk haritası parti rozetinden bağımsızdır.
Uluslararası yerel yönetim standartları meclis çoğunluğunun barışçıl el değiştirmesini olağan sayar. Sorun, el değiştirmenin yargı ve ceza soruşturmasıyla aynı haftaya denk gelmesidir. Zamanlama şüphesi meşruiyeti zedeler. Soruşturmaların seçim gününden bağımsız takvime bağlanması bu şüpheyi azaltır. Adalet Bakanlığı ve Yüksek Seçim Kurulu arasında protokol düşünülebilir. Takvim çakışması zorunluysa oylama ertelenebilir. Usul adaleti sonuç adaletinden önce gelir ve meşruiyetin asıl kaynağıdır, çünkü sonucun kabulü usulün temizliğine bağlıdır.
Kentli için asıl mesele çöpün toplanması, parkın bakımının yapılması ve imar işlerinin yürümesidir. Siyasi gerilim uzadıkça bu kalemler aksar. Başkan vekili Gültekin’in ilk işi personel ve ihale takvimini kamuoyuna açıklamak olmalıdır. Muhalefet üyeleri de komisyonlarda yapıcı denetim yapmalıdır. Ortak akıl gerektiren deprem ve ulaşım dosyaları parti kimliğinin üstünde tutulmalıdır. Yerel basının doğru bilgi vermesi spekülasyonu keser. Hizmet gören seçmen en adil hakemdir ve sandık günü bu hafızayı taşır, çünkü hizmet hafızası seçim vaadinden daha kalıcıdır.
Kent Hizmetleri ve Kurumsal Süreklilik Nasıl Korunur
Yeni başkan vekilinin ilk haftası personel, ihale ve nakit akışı dosyalarını masaya yatırmakla geçmelidir. Maaş günü yaklaşan işçiler siyasi spekülasyonu değil hesabın yattığını görmek ister. Fen işleri stokları ve asfalt programı durdurulursa kışa kalınır. Ruhsat kuyruğu uzarsa esnafın maliyeti artar. Komisyon takviminin kamuoyuna asılması belirsizliği keser. Muhalefet üyeleri bu takvimi denetleyerek katkı verebilir. Hizmet gören seçmen evrakın renginden değil süresinden anlar, çünkü geciken ruhsat siyaset dilinden daha yüksek sesle konuşur.
Deprem güçlendirme ve toplanma alanı yatırımları parti değişince rafa kalkmamalıdır. İstanbul’un risk haritası siyasi haritadan bağımsızdır. Güçlendirme ihalesi durursa bir kış daha kaybedilir. Teknik raporlar yeni yönetime devirle silinmemelidir. Üniversitelerle yapılan protokoller yenilenerek sürdürülmelidir. Afet uzmanları kesintinin can güvenliğini doğrudan etkilediğini söylüyor. Bu dosya ortak akıl masasında tutulmalıdır, çünkü can güvenliği dosyası parti kimliğinin üstündedir.
Ulaşım ve atık sözleşmeleri İBB ile ilçe arasında iç içedir. İlçedeki yönetim değişimi büyükşehir hatlarını da etkiler. Çöp aktarma ve yol bakımı takvimi yazılı protokolle korunmalıdır. Şirket yönetim kurullarında liyakat aranmalıdır. Denetim raporları meclis sitesinde yayımlanmalıdır. Kamu ihale uzmanları şeffaflığın maliyet düşürdüğünü belirtir. Vatandaş faturayı ve kaliteyi birlikte görür, çünkü kirli sokak ve tıkanan hat anlatıyı çürütür.
Personelin rotasyona uğramadan çalışması kurumsal belleği ayakta tutar. Toplu iş sözleşmesi hükümleri yeni yönetimce de uygulanmalıdır. Sendika temsilcileri yazılı güvence talep edebilir. Liyakat sınavı sonuçları rafa kaldırılmamalıdır. Eğitim programları kesilirse saha hatası artar. İnsan kaynakları uzmanları ani tasfiyenin hizmet kalitesini düşürdüğünü kaydeder. Çalışan güveni vatandaş güvenine dönüşür, çünkü motivasyonu kırılan personel sahada hata yapar.
Kent konseyi, muhtarlar ve meslek odaları geçiş döneminde ara yüz olmalıdır. Haftalık açık oturum spekülasyonu azaltır. Mahalle talepleri tutanakla izlenmelidir. Park ve yeşil alan bakımının aksaması en çabuk görülen işarettir. Esnaf odası ruhsat sürelerini raporlayabilir. Yerel basın resmi veriyi sade dille aktarmalıdır. Katılım artarsa meşruiyet de artar, çünkü kapalı kapı kararı en masum işi bile şüpheli gösterir.
Mali disiplin olmadan hizmet vaadi boş kalır. İç denetim birimi siyasi talimattan bağımsız rapor üretmelidir. Sayıştay bulguları mecliste gündem yapılmalıdır. Bütçe revizyonu gerekçesiyle anlatılmalıdır. Sosyal yardım listeleri şeffaf tutulmalıdır. Maliye uzmanları belirsizliğin borçlanma maliyetini yükselttiğini söyler. Hesap sorulabilir yönetim uzun ömürlü olur, çünkü gizli bütçe kalemi güveni bir anda eritir.
Yatırım programının durması ilçe ekonomisini doğrudan vurur. Küçük müteahhit hakkediş beklerken işçi çıkarır. Tedarikçi vade uzatınca fiyatı şişirir. Belediye nakit açığı iç borçlanmayı zorlar. Maliye uzmanları belirsizlik priminin faiz benzeri bir maliyet doğurduğunu söyler. Planlı ödeme takvimi açıklanırsa piyasa nefes alır. Şeffaf kasa hem esnafı hem çalışanı rahatlatır.
Hukuki itirazlar sürerken idari işleyişin yedekli kurulması gerekir. Yürütmeyi durdurma kararı yeniden gelirse ikinci bir boşluk yaşanmamalıdır. Vekillik yönergesi yazılı ve güncel tutulmalıdır. İmza sirküleri bankalarda hazır beklemelidir. Noter onaylı yetki devri listesi yedekte durmalıdır. İdare hukukçuları bu yedeklemenin kriz süresini kısalttığını belirtir. Kurum ayakta kalırsa siyaset de nefes alır.
Seçmenin hafızası hizmetle kurulur sözle değil. Temiz sokak, işleyen hat ve açık randevu sistemi anlatıdan güçlüdür. Parti rozeti çöp kamyonunun rengini unutturmaz. Başkan vekili ilk 30 günde ölçülebilir üç hedef koymalıdır. Muhalefet bu hedefleri çıtayla denetlemelidir. Siyaset bilimciler somut hedefin kutuplaşmayı kıstığını kaydeder. Kent böylece yeniden ortak işe döner.
İlçe sınırındaki büyük inşaatlar İBB onayına bağlı olduğu için iki meclisin ritmi birbirini tutmalıdır. Ruhsat durursa konut teslimi gecikir. Geciken teslim tapu ve kredi takvimini bozar. Müteahhit dernekleri yazılı takvim ister. Plan notlarının siyasi gerekçeyle askıya alınması davaları çoğaltır. Şehir plancıları belirsizliğin arsa fiyatını şişirdiğini söyler. Net takvim hem üreticiyi hem alıcıyı korur.
Kamuoyu iletişimi resmi site ve kısa mesajla yapılmalıdır. Söylenti kuyruğu resmi sessizlikten doğar. Haftalık iş dökümü sade dille yayımlanmalıdır. Mahalle muhtarları özet tabloyu asmalıdır. Yanlış haber hızla yalanlanmalıdır. İletişim uzmanları boşluğu komplo anlatısının doldurduğunu belirtir. Doğru ve hızlı bilgi en ucuz kriz yönetimini sağlar.
Son tahlilde koltuğun rengi hizmetin rengini otomatik boyamaz. Teslim edilen iş seçmeni ikna eder vaat değil. Vekillik değişimi fırsat da kriz de olabilir. Fırsat teknik kadroyu dinlemekten kriz ise kin ve tasfiyeden doğar. Kamu yönetimi uzmanları ilk 90 günün karakteri belirlediğini kaydeder. Akıl ve ölçü bu süreyi kazanca çevirir ve kentin ortak işlerini yeniden merkeze alır. Gürültü dinerse dosyalar yürür güven kısmen tamir olur ve sonraki sandık daha sakin kurulur.
